Receptonline

Tamsulosine bij een vergrote prostaat

Tamsulosine is een geneesmiddel op medisch voorschrift voor plasklachten bij een goedaardige vergroting van de prostaat. Het is een alfablokker: het ontspant de spieren in de prostaat en de plasbuis, zodat plassen vlotter gaat. Op deze pagina leest u welke bijwerkingen de bijsluiter noemt, welk onderzoek de samenvatting van de productkenmerken (SKP) voor de start vraagt, waar u op moet letten en hoe de arts uw aanvraag beoordeelt.

Wat is tamsulosine en hoe werkt het?

Tamsulosine is een alfablokker, voluit een alfa-1-adrenoceptorantagonist. Volgens de bijsluiter ontspant tamsulosine de spieren in de prostaat en de plasbuis, waardoor de urine gemakkelijker wegstroomt, en vermindert het ook het gevoel van aandrang. Dat de prostaat kleiner wordt, staat er niet in. Tamsulosine kan volgens de bijsluiter ook de bloeddruk verlagen, wat duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd kan geven, vooral na het rechtstaan.

In het Belgische register (SAM, gegevens van het FAGG) staat tamsulosine in een sterkte van 0,4 mg, als tablet met verlengde afgifte en als capsule met gereguleerde afgifte, onder verschillende namen, en in vaste combinaties met dutasteride en met solifenacine. Zo'n combinatie is een andere behandeling dan tamsulosine alleen; hebt u meerdere dozen in huis, laat dan door de apotheker nakijken of u niet twee keer dezelfde stof inneemt. Alle verpakkingen, ook de combinaties, worden alleen op medisch voorschrift afgeleverd.

Bij welke prostaatklachten wordt tamsulosine gebruikt?

De SKP noemt één indicatie: klachten van de lagere urinewegen bij een goedaardige prostaatvergroting (benigne prostaathyperplasie). De bijsluiter beschrijft die klachten als moeilijk kunnen plassen met een zwakke straal, nadruppelen, aandrang en vaak moeten plassen, zowel overdag als 's nachts.

Zulke prostaatklachten zijn niet automatisch een bewijs dat de prostaat de oorzaak is: andere aandoeningen kunnen dezelfde klachten geven. Tamsulosine is niet bedoeld voor vrouwen en niet voor kinderen of jongeren onder 18 jaar.

Welk onderzoek de SKP voor de start vraagt

Rubriek 4.4 van de SKP vraagt voor de start een onderzoek naar andere oorzaken van dezelfde klachten. Bij een eerste aanvraag vraagt de arts daarom recente resultaten van dat onderzoek of raadt de arts een onderzoek bij uw huisarts of een uroloog aan.

  • Voor de start: een onderzoek om andere aandoeningen met dezelfde klachten als een goedaardige prostaatvergroting uit te sluiten.
  • Een rectaal onderzoek van de prostaat en, zo nodig, een bepaling van het PSA (prostaatspecifiek antigeen), voor de start en daarna op geregelde tijdstippen.
  • Periodieke medische controle om het verloop van de klachten te volgen, zoals de bijsluiter vraagt.
  • Bij een geplande staar- of glaucoomoperatie: de SKP raadt af om dan met tamsulosine te beginnen, en het operatieteam moet weten dat u het gebruikt of ooit hebt gebruikt.

Bijwerkingen van tamsulosine

De bijsluiter noemt duizeligheid en een afwijkende zaadlozing als vaak voorkomende bijwerkingen. Bij die afwijkende zaadlozing komt er minder of geen zaad naar buiten, of gaat het zaad naar de blaas in plaats van via de plasbuis naar buiten (retrograde ejaculatie). Volgens de bijsluiter is dat onschadelijk.

Soms komen hoofdpijn, voelbare hartkloppingen, een bloeddrukdaling bij het rechtstaan met duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd of flauwvallen, een ontsteking van het neusslijmvlies, verstopping, diarree, misselijkheid, braken, huiduitslag, jeuk, netelroos en een zwaktegevoel voor. Flauwvallen is zeldzaam. Zeer zelden zijn een pijnlijke, aanhoudende erectie (priapisme) en het stevens-johnsonsyndroom, een ernstige aandoening met blaren op huid en slijmvliezen.

Met onbekende frequentie zijn wazig of verminderd zicht, neusbloedingen, een droge mond en ernstige huiduitslag gemeld, en na het op de markt brengen ook een onregelmatige of snellere hartslag en kortademigheid.

Neem meteen contact op met een arts bij zwelling van gezicht, lippen, tong of keel (angio-oedeem), bij ademhalingsmoeilijkheden, bij ernstige huiduitslag met blaren of vervelling, bij flauwvallen en bij een erectie die niet vanzelf overgaat; dat laatste is een spoedgeval. Een vermoedelijke bijwerking meldt u aan de arts of de apotheker, of rechtstreeks aan het FAGG.

Dosering en inname

De gebruikelijke dosis is één tablet of capsule van 0,4 mg per dag; hoe u die inneemt, hangt af van de vorm. De tablet met verlengde afgifte kunt u volgens de SKP met of zonder voedsel innemen, volgens de bijsluiter bij voorkeur elke dag op hetzelfde tijdstip. De capsule met gereguleerde afgifte neemt u na het ontbijt of na de eerste maaltijd van de dag, met een glas water, staand of zittend en niet liggend.

Slik de tablet of capsule in zijn geheel door: niet breken, fijnmaken, kauwen of openmaken, want dan gaat de vertraagde afgifte verloren. Een restant van de tablet in uw ontlasting betekent volgens de bijsluiter niet dat het middel minder werkt, want de werkzame stof is dan al afgegeven.

Bent u een dosis vergeten, dan mag u die volgens de bijsluiter later op dezelfde dag innemen. Hebt u een hele dag overgeslagen, neem dan de volgende dosis op het gewone tijdstip en neem geen dubbele dosis. Stop niet op eigen initiatief: bij voortijdig stoppen kunnen de klachten terugkeren.

Hebt u te veel ingenomen, dan kan de bloeddruk plots dalen. Ga liggen en neem contact op met een arts, een apotheker of het Antigifcentrum. Antigifcentrum: 070 245 245, gratis en 24 uur op 24.

Waar u op moet letten

Volgens rubriek 4.3 van de SKP mag u tamsulosine niet gebruiken bij een overgevoeligheid voor de stof, ook als die zich eerder als angio-oedeem uitte, bij een bloeddrukdaling bij het rechtstaan in de voorgeschiedenis en bij een ernstige leverinsufficiëntie. Bij een ernstige nierinsufficiëntie is voorzichtigheid nodig, omdat die patiënten niet zijn onderzocht.

Het duidelijkste aandachtspunt is de bloeddruk. Volgens de SKP kan in individuele gevallen een bloeddrukdaling optreden en in zeldzame gevallen flauwvallen. Bij de eerste tekenen, zoals duizeligheid of een zwak gevoel, gaat u liggen of zitten tot de klachten voorbij zijn. Sta daarom rustig op uit bed of uit een stoel. Rijd niet met de auto en bedien geen machines zolang u zich duizelig voelt, en wees voorzichtig met alcohol zolang u niet weet hoe u op het middel reageert.

Hebt u een ingreep aan de ogen gepland voor staar (cataract) of verhoogde oogdruk (glaucoom), meld dan aan de oogarts dat u tamsulosine gebruikt of ooit hebt gebruikt, ook als dat lang geleden is. Bij die ingrepen is het Intraoperative Floppy Iris Syndrome (IFIS) beschreven: de pupil verwijdt moeizaam en de iris kan slap worden, wat het risico op complicaties tijdens en na de operatie kan vergroten. Of u het middel voor de ingreep tijdelijk stopt, overlegt u met de arts; stop niet op eigen houtje.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen

Sterke en matige remmers van het enzym CYP3A4 kunnen de hoeveelheid tamsulosine in het bloed verhogen; de SKP vraagt dan om voorzichtigheid, en bij mensen die tamsulosine traag afbreken via het enzym CYP2D6 mag het niet samen met een sterke CYP3A4-remmer worden gegeven. De bijsluiter noemt middelen tegen schimmelinfecties zoals ketoconazol, hiv-middelen zoals ritonavir of indinavir en het antibioticum erythromycine. Diclofenac, een ontstekingsremmende pijnstiller, en warfarine, een bloedverdunner, kunnen tamsulosine sneller uit het lichaam verwijderen.

Een andere alfablokker samen met tamsulosine kan de bloeddruk verder doen dalen. Bij gelijktijdig gebruik met atenolol of enalapril, twee middelen tegen hoge bloeddruk, zijn volgens rubriek 4.5 van de SKP geen wisselwerkingen waargenomen. Ook middelen tegen erectiestoornissen verdienen aandacht: de SKP van sildenafil vraagt dat u eerst stabiel op een alfablokker bent ingesteld en dat een start met 25 mg wordt overwogen, en de SKP van tadalafil waarschuwt dat de combinatie met een alfablokker soms een symptomatische bloeddrukdaling geeft. Tadalafil 5 mg heeft volgens de SKP ook zelf een indicatie bij een goedaardige prostaatvergroting.

Vermeld in de vragenlijst alles wat u gebruikt, ook middelen tegen hoge bloeddruk, wat u zonder voorschrift koopt en voedingssupplementen.

Wanneer u een arts ter plaatse ziet

Een vragenlijst is niet geschikt voor nieuwe of plots verergerde plasklachten. Kunt u helemaal niet meer plassen, hebt u koorts met pijn in de zij of ziet u bloed in de urine, neem dan dezelfde dag contact op met uw huisarts. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24.

Zijn uw plasklachten veranderd sinds de laatste controle, dan hoort daar een onderzoek bij uw huisarts of uroloog bij. De opvolging van de prostaat die de SKP vraagt, kan een vragenlijst niet overnemen.

Hoe de arts uw aanvraag beoordeelt

U vult een medische vragenlijst in, zonder wachtzaal en zonder afspraak, en de arts beoordeelt uw antwoorden schriftelijk. Het eenvoudigst is een behandeling die al loopt en stabiel is. Voor een eerste behandeling vraagt de arts recente resultaten van het onderzoek dat de SKP noemt of raadt de arts een onderzoek bij uw huisarts of een uroloog aan; de aanvraag kan ook worden geweigerd. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.

Welke gegevens de arts bij een lopende behandeling nodig heeft, leest u op de pagina over een herhaalvoorschrift.

Wat kost het?

U betaalt voor de beoordeling door de arts, niet voor een document; het bedrag ziet u bij de knop op deze pagina, voor u iets betaalt. Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).

Wie beoordeelt uw aanvraag?

Uw aanvraag wordt beoordeeld door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over.

Is tamsulosine voorschriftplichtig?

Ja. In het Belgische register (SAM) worden alle verpakkingen met tamsulosine alleen op medisch voorschrift afgeleverd, ook de combinaties met dutasteride of solifenacine; er is geen verpakking met vrije aflevering.

Wat zijn de bijwerkingen van tamsulosine?

Vaak: duizeligheid en een afwijkende zaadlozing, waarbij er minder of geen zaad naar buiten komt; volgens de bijsluiter is dat onschadelijk. Soms: hoofdpijn, hartkloppingen, duizeligheid of flauwvallen bij het rechtstaan, een ontsteking van het neusslijmvlies, maag- en darmklachten, huiduitslag en jeuk. Zwelling van gezicht of keel, ademhalingsmoeilijkheden, ernstige huiduitslag en een erectie die niet overgaat, vragen meteen medische hulp.

Wanneer neem ik tamsulosine in?

Dat hangt af van de vorm: de tablet met verlengde afgifte met of zonder voedsel, bij voorkeur elke dag op hetzelfde tijdstip, de capsule met gereguleerde afgifte na het ontbijt of de eerste maaltijd. Slik beide in zijn geheel door.

Neemt tamsulosine de oorzaak van mijn klachten weg?

Volgens de bijsluiter ontspant tamsulosine de spieren in de prostaat en de plasbuis, zodat de urine gemakkelijker wegstroomt; dat de prostaat kleiner wordt, staat er niet in. De klachten kunnen terugkeren wanneer u te vroeg stopt. Neem het daarom zolang de arts het voorschrijft en overleg voor u stopt.

Ik moet een staaroperatie ondergaan. Moet ik dat melden?

Ja. Meld aan de oogarts dat u tamsulosine gebruikt of ooit hebt gebruikt, ook als dat lang geleden is. Bij staar- en glaucoomoperaties is bij gebruikers het Intraoperative Floppy Iris Syndrome beschreven. Of u het middel tijdelijk stopt, beslist u niet zelf maar in overleg met de arts.

Mag ik tamsulosine combineren met een middel tegen erectiestoornissen?

De combinatie is niet uitgesloten, maar vraagt overleg. Volgens de SKP van sildenafil en tadalafil kan de combinatie met een alfablokker zoals tamsulosine soms een symptomatische bloeddrukdaling geven. Vermeld beide middelen in de vragenlijst.