Yasmin, Yaz en Yasminelle: drospirenon met ethinylestradiol
Deze combinatiepillen met 3 mg drospirenon en het oestrogeen ethinylestradiol krijgt u alleen op medisch voorschrift. Eén pil bevat 0,03 mg ethinylestradiol, de twee andere 0,02 mg, en één ervan heeft een schema met placebotabletten. Deze pagina zet per pil op een rij wat de SKP, de samenvatting van de productkenmerken, zegt over de verschillen tussen de pillen, de inname, een vergeten tablet, trombose en bijwerkingen.
Het verschil tussen de drie pillen
De drie pillen hebben dezelfde twee werkzame stoffen en zijn in België vergund voor orale anticonceptie. Ze verschillen in de dosis ethinylestradiol, het aantal tabletten op de strip en de marge voor een vergeten tablet; welk merk welke samenstelling heeft, staat bij de bronnen.
Er bestaat ook een pil met drospirenon zonder oestrogeen en een minipil met desogestrel. Geen van deze pillen beschermt volgens de SKP tegen hiv en andere seksueel overdraagbare aandoeningen.
| Ethinylestradiol | Drospirenon | Schema | Werking mogelijk verminderd bij |
|---|---|---|---|
| 0,03 mg | 3 mg | 21 tabletten, dan 7 dagen zonder tablet | meer dan 12 uur te laat |
| 0,02 mg | 3 mg | 24 werkzame tabletten en 4 placebotabletten, zonder pauze | meer dan 24 uur te laat |
| 0,02 mg | 3 mg | 21 tabletten, dan 7 dagen zonder tablet | meer dan 12 uur te laat |
Innemen: 21 tabletten of 24 plus 4
U neemt elke dag één tablet, ongeveer op hetzelfde uur en in de volgorde op de strip. De onttrekkingsbloeding begint meestal twee tot drie dagen na de laatste werkzame tablet en is soms nog niet voorbij wanneer u de nieuwe strip begint.
Gebruikte u de voorbije maand geen hormonale anticonceptie, dan start u op de eerste dag van de menstruatie. Na een andere combinatiepil start u bij voorkeur de dag na de laatste werkzame tablet, ten laatste de dag na de stopweek of placebofase; na een ring of pleister bij voorkeur op de dag van verwijderen. Na een pil met alleen progestageen mag u op elke dag overschakelen, met de eerste 7 dagen ook een barrièremiddel.
Een werkzame tablet vergeten
Bent u minder te laat dan de marge in de tabel, dan blijft de bescherming volgens de SKP behouden: u neemt de tablet zodra u eraan denkt en gaat verder op het gewone uur. Bent u later, dan hangt het advies af van de dag waarop u de tablet vergat; de inname mag volgens de SKP nooit langer dan 7 dagen na elkaar onderbroken worden.
- Dag 1 tot 7: u neemt de laatst vergeten tablet zodra u eraan denkt, ook als dat twee tabletten tegelijk betekent, en gebruikt 7 dagen een barrièremiddel zoals een condoom. Had u in de 7 dagen ervoor seks, dan is een zwangerschap mogelijk.
- Dag 8 tot 14: u neemt de vergeten tablet en gaat gewoon verder. Nam u de 7 dagen ervoor alle tabletten correct, dan is geen extra bescherming nodig; vergat u meer dan één tablet, dan gebruikt u 7 dagen een barrièremiddel.
- Dag 15 tot 21, of tot 24 bij de pil met 24 + 4 tabletten: u neemt de vergeten tablet en begint na de laatste werkzame tablet meteen aan de volgende strip, zonder stopweek of placebotabletten. Nam u de 7 dagen ervoor alles correct in, dan mag u ook stoppen met de strip en ten hoogste 7 dagen pauze houden, bij de pil met 24 + 4 tabletten 4 dagen placebotabletten, de vergeten dagen inbegrepen. Anders kiest u de eerste mogelijkheid en gebruikt u 7 dagen een barrièremiddel.
- Placebotabletten: een vergeten placebotablet mag u overslaan; u gooit die wel weg, zodat de placebofase niet langer wordt.
Braken, diarree en een uitgebleven bloeding
Bij ernstige maag- en darmklachten, zoals braken of diarree, raadt de SKP extra anticonceptie aan. Moet u overgeven in de eerste 3 tot 4 uur nadat u een werkzame tablet nam, dan neemt u zo vlug mogelijk een nieuwe tablet; wilt u uw schema behouden, dan haalt u die uit een andere strip. Is de marge uit de tabel dan al voorbij, dan volgt u het advies voor een vergeten tablet.
Blijft na vergeten tabletten de bloeding in de stopweek of placebofase uit, dan houdt de SKP rekening met een zwangerschap. Wat noodanticonceptie inhoudt, staat in de uitleg over de morning-afterpil.
Trombose: het belangrijkste risico
Met elke combinatiepil stijgt de kans op veneuze trombo-embolie: er vormt zich een bloedklonter in een ader, bijvoorbeeld in het been, die kan doorschuiven naar de longen. De SKP geeft deze schatting voor 10.000 vrouwen gedurende één jaar: ongeveer 2 gevallen bij vrouwen zonder combinatiepil die niet zwanger zijn, 5 tot 7 bij een combinatiepil met levonorgestrel en 9 tot 12 bij een combinatiepil met drospirenon. Dat aantal ligt lager dan tijdens een zwangerschap of na een bevalling, maar een trombose kan in 1 tot 2 % van de gevallen dodelijk zijn.
Het risico is het hoogst in het eerste jaar van gebruik en mogelijk ook wanneer u na een onderbreking van 4 weken of langer opnieuw begint. Het stijgt bij overgewicht met een BMI boven 30, bij langdurige immobilisatie of een grote operatie, bij trombose bij broers, zussen of ouders, vooral op jonge leeftijd zoals vóór 50 jaar, en boven de leeftijd van 35 jaar. Voor een geplande operatie raadt de SKP aan de pil minstens vier weken vooraf te stoppen.
Ook een bloedklonter in een slagader, zoals bij een hartinfarct of beroerte, komt vaker voor; roken, hoge bloeddruk, overgewicht en migraine verhogen dat risico. Voor wie rookt en ouder is dan 35 jaar, beveelt de SKP met nadruk een andere methode aan. Bij de volgende klachten belt u 112 of zoekt u dringend medische hulp, en zegt u dat u een combinatiepil gebruikt:
- zwelling of pijn in één been, vooral bij staan of stappen, of een warm, rood of verkleurd been
- plotse onverklaarde kortademigheid, snel ademen, bloed ophoesten of scherpe pijn op de borst
- aan één kant van het lichaam plots een slap of verdoofd gevoel in gezicht, arm of been, problemen met praten of zien, of heftige hoofdpijn waarvan de oorzaak onbekend is
- pijn, druk of een beklemd gevoel op de borst, eventueel uitstralend naar arm, kaak, rug of maag
- plots wazig zien of verlies van het gezichtsvermogen
Wanneer deze pillen niet gebruikt mogen worden
In de volgende situaties, en in nog enkele andere, mag u deze pillen volgens punt 4.3 van de SKP niet nemen. Treedt een ervan voor het eerst op tijdens het gebruik, dan stopt u met de pil.
- een trombose nu of vroeger, een bekende erfelijke of verworven neiging tot trombose, of meerdere risicofactoren samen
- een grote operatie met langdurige immobilisatie
- nu of vroeger een hartinfarct, een beroerte, een TIA of angina pectoris
- eerder doorgemaakte migraine met focale neurologische symptomen
- diabetes met aantasting van de bloedvaten, ernstige hoge bloeddruk of een ernstige vetstofwisselingsstoornis
- een ernstige leverziekte zolang de leverwaarden niet normaal zijn, of een levertumor nu of vroeger
- ernstige nierinsufficiëntie of acuut nierfalen
- een kanker die afhankelijk is van geslachtshormonen, of het vermoeden daarvan
- vaginaal bloedverlies zonder vastgestelde oorzaak
- gelijktijdig gebruik van hepatitis C-middelen met ombitasvir/paritaprevir/ritonavir en dasabuvir, met glecaprevir/pibrentasvir of met sofosbuvir/velpatasvir/voxilaprevir
Andere waarschuwingen en wisselwerkingen
Volgens de SKP gebeurt vóór de start een volledige anamnese met familiegeschiedenis, wordt een zwangerschap uitgesloten en wordt de bloeddruk gemeten. Bij nierinsufficiëntie met een kaliumgehalte bovenaan de normale waarden, zeker samen met kaliumsparende geneesmiddelen, raadt de SKP aan het kalium te controleren in de eerste cyclus. Bij een hoog triglyceridengehalte kan het risico op pancreatitis stijgen. Vrouwen met diabetes blijven vooral in het begin onder controle. Reageert een blijvend hoge bloeddruk niet voldoende op behandeling, dan wordt de pil gestopt.
Depressieve stemming en depressie zijn bekende bijwerkingen van hormonale anticonceptie. De SKP wijst erop dat depressie ernstig kan verlopen en bekendstaat als risicofactor voor suïcidaal gedrag en zelfmoord. Krijgt u stemmingswisselingen of tekenen van depressie, ook vlak na de start, dan zoekt u contact met een arts. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24. Zelfmoordlijn 1813: gratis en anoniem, 24/7 bereikbaar. Tele-Onthaal 106: gratis en anoniem, 24 uur op 24.
Middelen die leverenzymen activeren, kunnen de pil minder betrouwbaar maken, onder meer barbituraten, bosentan, carbamazepine, fenytoïne, primidon, rifampicine, de hiv-middelen ritonavir, nevirapine en efavirenz, en mogelijk felbamaat, griseofulvine, oxcarbazepine, topiramaat en sint-janskruid. Bij een korte behandeling gebruikt u een barrièremiddel tot 28 dagen na het stoppen ervan; bij een lange behandeling raadt de SKP een niet-hormonale methode aan. De pil kan de spiegel van ciclosporine verhogen en die van lamotrigine verlagen.
Bijwerkingen per pil
Elke SKP heeft een eigen tabel met bijwerkingen. Hieronder staan per samenstelling de bijwerkingen die vaak voorkomen (1 tot 10 op 100 gebruiksters). Onregelmatig bloedverlies komt vooral in de eerste maanden voor; volgens de SKP heeft het pas zin dat te beoordelen na ongeveer drie cycli.
| Samenstelling en schema | Vaak gemelde bijwerkingen volgens de SKP |
|---|---|
| 0,03 mg ethinylestradiol, 21 tabletten | neerslachtigheid, hoofdpijn, migraine, misselijkheid, menstruatiestoornissen, bloedverlies tussen de menstruaties, pijnlijke of gevoelige borsten, vaginale afscheiding, vaginale schimmelinfectie |
| 0,02 mg ethinylestradiol, 24 + 4 tabletten | emotionele labiliteit, hoofdpijn, misselijkheid, pijn in de borst, onregelmatig bloedverlies, uitblijven van de menstruatie |
| 0,02 mg ethinylestradiol, 21 tabletten | emotionele labiliteit, hoofdpijn, buikpijn, acne, pijnlijke, gevoelige of grotere borsten, pijnlijke menstruatie, onregelmatig bloedverlies, gewichtstoename |
Zwangerschap, bevalling en borstvoeding
Tijdens een zwangerschap gebruikt u deze pillen niet; wordt u zwanger, dan stopt u met de inname. Na een bevalling start u volgens de SKP tussen dag 21 en dag 28, met aandacht voor het hogere risico op trombose in de periode na de bevalling. Combinatiepillen kunnen de hoeveelheid en de samenstelling van de moedermelk veranderen. Daarom raadt de SKP ze in het algemeen af tot u volledig gestopt bent met borstvoeding.
Beoordeling van een aanvraag voor deze pillen
Via de knop op deze pagina vult u een medische vragenlijst over anticonceptie in. Die lijst wordt schriftelijk beoordeeld, waarbij de arts let op de risico's die hierboven beschreven staan. De arts kan daarbij een recente bloeddrukmeting of andere gegevens opvragen, een onderzoek ter plaatse adviseren of de aanvraag afwijzen. De dienst is er voor wie 18 jaar of ouder is; alle vormen staan op de pagina over anticonceptie.
Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.
Wat kost het?
Bij de knop staat wat de beoordeling kost; u betaalt ze wanneer u de aanvraag indient. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.
Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).
Wie beoordeelt uw aanvraag?
Wie de vragenlijst invult, krijgt een beoordeling van Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, op basis van de antwoorden. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over.
Is de pil met drospirenon en ethinylestradiol voorschriftplichtig?
Ja. Elke verpakking van de drie pillen die deze pagina bespreekt, ook uit parallelimport, staat in SAM, de Belgische geneesmiddelendatabank, met afleveringswijze M2. De omschrijving van die code luidt „medisch voorschrift waarvan de aflevering verlengbaar is”.
Waarom is het tromboserisico bij drospirenon hoger dan bij sommige andere pillen?
Volgens punt 4.4 van de SKP hebben pillen met levonorgestrel, norgestimaat of norethisteron het laagste risico op veneuze trombo-embolie en kunnen pillen met drospirenon tot twee keer dat risico hebben. Een pil met een hoger risico wordt volgens de SKP pas gekozen na een bespreking van uw eigen risicofactoren.
Kan ik mijn menstruatie uitstellen met deze pil?
Volgens de SKP's begint u dan zonder stopweek of placebotabletten aan de volgende strip, ten hoogste tot de werkzame tabletten daarvan op zijn. Daarbij kan doorbraakbloeding of spotting optreden; daarna volgt de gewone stopweek of placebofase.
Wat is drospirenone?
Drospirenone, in het Nederlands drospirenon, is een progestageen, een vrouwelijk geslachtshormoon. Volgens punt 4.4 van de SKP werkt het ook als aldosteronantagonist en spaart het kalium.